DUNAV OTKRIO STROGO ČUVANU MRAČNU TAJNU Prolaznici među stenama ugledali prizor od kog se ledi krv u žilama: Isplivala jeziva uspomena (VIDEO)
Dodajte Kurir u vaš Google izborProlaznici su prvo primetili viljušku motocikla koja je virila među stenama na obali. Stručnjaci Instituta i muzeja za vojnu istoriju, mađarskog partnera nemačke organizacije Folksbund dojče krigsgraberfirzorge, odmah su pristupili istraživanju.
Nedavno je zbog ekstremno niskog nivoa Dunava u Budimpešti otkriven motocikl iz Drugog svetskog rata. Na površinu su izašli i posmrtni ostaci dvojice nemačkih vojnika Vermahta i gotovo potpuno očuvan vojni motocikl.
Pronalazak se dogodio na budimskoj strani reke, na Trgu Baćanj, tačno nasuprot zgrade mađarskog parlamenta. Prolaznici su prvo primetili viljušku motocikla koja je virila među stenama na obali. Stručnjaci Instituta i muzeja za vojnu istoriju, mađarskog partnera nemačke organizacije Folksbund dojče krigsgraberfirzorge, odmah su pristupili istraživanju.
Pronalazak je izazvao veliko interesovanje arheologa, istoričara i ljubitelja vojne istorije jer je izuzetno retko da se takav predmet sačuva u toliko dobrom stanju.
Motocikl pripada periodu kada je gotovo 50.000 nemačkih i mađarskih vojnika poginulo ili zarobljeno tokom opsade Budimpešte, dok je Treći rajh Hitlerove Nemačke pokušavao da dobije na vremenu u borbi protiv Sovjeta. Do proleća 1944. Mađarska nije smatrana ratištem. To se promenilo 19. marta 1944. godine, kada su snage Trećeg rajha okupirale zemlju. To je bila tragedija ne samo za mađarske Jevreje i civile, već i za sve vojnike koji su tamo bili raspoređeni u službi Hitlerovih planova.
Prema potpukovniku dr Norbertu Samveberu, direktoru Vojnoistorijskog arhiva Instituta i muzeja vojne istorije (HM HIM), motocikl je pripadao jednoj od najvažnijih nemačkih jedinica opkoljenih u Budimpešti.
"To je bila oklopna divizija Feldhernhale, koja je imala oklopni pionirski bataljon istog imena", rekao je Samveber za Juronjuz.
"Motocikl je verovatno ušao u inventar te jedinice, koja se tada tek preustrojavala, u septembru 1944. godine, kada se još zvala Pionir-bataljon (mot.) Feldhernhale. Krajem tog meseca ili najkasnije početkom oktobra 1944. preimenovana je u Pancer-pionir-bataljon Feldhernhale. Motocikl i vozila koja su već bila označena amblemom jedinice nisu pojedinačno prefarbavana, možda zbog nedostatka vremena", dodao je.
Pored motocikla pronađeni ostaci dvojice nemačkih vojnika
U blizini motocikla pronađene su i protivtenkovske mine, municija i posmrtni ostaci dvojice nemačkih vojnika. Nakon predaje peštanskog mostobrana 18. januara 1945. godine, ostaci nemačke 22. SS dobrovoljačke konjičke divizije branili su budimsku obalu Dunava.
Prema identifikacionoj pločici, jedan od dvojice vojnika možda je pripadao toj SS jedinici, a drugi Vermahtu. Nijedan od njih nije bio direktno povezan sa motociklom.
"Ovde su mogli da poginu u borbi ili su ih Sovjeti pogubili na licu mesta. Ovo drugo nije bilo neuobičajeno u slučaju pripadnika SS-a, ali pošto su Sovjeti pre pogubljenja obično skidali identifikacione pločice, verovatniji je prvi scenario", objasnio je Samveber.
Pregled vozila pokazao je da je menjač bio u drugoj brzini ili zaglavljen u njoj. Kustosi HM HIM-a utvrdili su da je motocikl pre 81 godinu učestvovao u sudaru, ali nije moguće utvrditi da li se to dogodilo u trenutku kada je završio u Dunavu.
"U ovoj fazi nemoguće je pouzdano rekonstruisati kako su vozilo i tela dvojice vojnika završili tamo. Isključujem mogućnost da je reč o potopljenom trajektu jer ni taktička situacija ni teško zaleđena reka to nisu dopuštali tokom opsade", rekao je istoričar.
Ovaj tip motocikla uglavnom se koristio za kurirske zadatke, na primer za prenošenje izveštaja i naređenja, dodao je.
Istorija oklopne divizije Feldhernhale seže u 1935. godinu, kada je Viktor Luce, vođa nacističke paravojne organizacije SA (Šturmabtajlung), želeo da stvori puk sličan SS-ovoj Lajbštandarte. U septembru 1936. Hitler je gardijskom puku SA dodelio ime "Feldhernhale".
"Neki vojnici divizije Feldhernhale dolazili su iz SA", objasnio je Samveber. "Organizacija je imala veliku masovnu bazu, što je jedan od razloga zbog kojih je uopšte preživela, ali sama SA nije imala vojno naoružanje i gotovo da nije igrala ulogu u ratu, osim jedinica Feldhernhale, među kojima je bio i ovaj motocikl", rekao je.
Nemačke motorizovane pionirske čete nisu bile samo tehnička podrška, već su imale i značajnu borbenu vrednost. Svaka takva četa bila je opremljena sa dva teška i 18 lakih mitraljeza, dva minobacača kalibra 8 cm i šest ranih bacača plamena. U oklopnim četama bacači plamena uglavnom su bili ugrađeni na borbena vozila.
"To su bile odlično opremljene jurišne jedinice namenjene napadima na utvrđene položaje i borbama u naseljenim područjima. U velikom gradu kao što je Budimpešta takve jedinice postale su posebno važne", istakao je Samveber.
Između Božića 1944. i sredine februara 1945. oko 100.000 nemačkih i mađarskih vojnika branilo je mađarsku prestonicu. Ta snaga je praktično uništena: oni koji nisu poginuli u borbi odvedeni su u zarobljeništvo. Prilikom pokušaja proboja do nemačkih linija stiglo je samo 705 nemačkih i 36 mađarskih vojnika, kao i 44 civila.
Gubici sovjetskih i rumunskih snaga procenjeni su na oko 80.000 ljudi. Broj civilnih žrtava procenjuje se na između 23.000 i 38.000. Do kraja opsade u Budimpešti je poginulo i oko 15.000 Jevreja.
"To je bilo besmisleno, užasno krvoproliće", rekao je Samveber. "Mađarska je postala žrtva nemačke strategije dobijanja na vremenu."
"Poput vremenske kapsule, ovaj motocikl suočava nas sa našom prošlošću iz neposredne blizine. Sa vojnoistorijskog stanovišta, vozilo i prateći nalazi potvrdili su podatke do kojih su istraživači došli iz drugih izvora. Dvojica nemačkih vojnika načelno se mogu identifikovati po imenu, pa za njihove porodice više nisu nestali bez traga. Posle 81 godine mogu dobiti poslednje počasti i biti sahranjeni", zaključio je potpukovnik Samveber.
(Kurir.rs/vecernji.hr)